TO ΒΙΝΥΛΙΟ ΘΑ ΘΑΨΕΙ ΤΟ CD;

Πρόσφατα ήρθε στα χέρια μου για παρουσιάση στο Underground Kommandoz το CD ενός ολλανδικού συγκροτήματος, των Greyline, και αποτέλετεσε αφορμή για να γράψω αυτό το άρθρο. Το δισκάκι αυτό δεν πωλείται, υπάρχει σε μορφή CD για λόγους πρωόθησης. Το album είναι διαθέσιμο δωρεάν προς κατέβασμα από το διαδίκτυο. Όσοι θέλουν να το αποκτήσουν σε χειροπιαστή μορφή, μπορούν να το προμηθευτούν σε βινύλιο.

Αυτή η κυκλοφορία λοιπόν, με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι ζούμε ακόμα ένα τελός εποχής. Για το CD αυτή τη φορά! Όταν ήμουνα έφηβος στα τέλη 80’s και αγόραζα βινύλια των Europe, Bon Jovi, Roxette, Madonna (το “Like A Prayer” που μύριζε πατσουλί!), ο πατέρας μου με ρώταγε: «Γιατί αγοράζεις βινύλιο και όχι CD; Aφού το βινύλιο θα πεθάνει!». Στη ψηφιακή εποχή πλέον, οι πωλήσεις των CD’s έχουν γκρεμοτσακιστεί γιατί οι τεχνολογικές εξελίξεις έπιασαν στον ύπνο την μουσική βιομηχανία. Αντίθετα, το βινύλιο ανέβηκε. Δεν είναι πλέον mainstream format, αλλά παρ’όλα αυτά είναι εδώ για να μείνει, και απολαμβάνει την υποστήριξη ενός σταθερού και αφοσιωμένου κοινού.

ΠΡΟΑΝΑΓΓΕΛΘΕΙΣΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ FORMAT - ΓΕΝΙΚΑ

Είμαι fan του βινυλίου, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι με χαροποιεί αναγκαστικά η πτώση του CD. Κι ας κόντεψε να το σκοτώσει. Κι ας το χρεώνουν υπερβολικά σε σχέση με το κόστος κατασκευής κάποιες εταιρίες/μαγαζιά. Αυτό που δε μου αρέσει, είναι η προαναγγελθείσα εξαφάνιση του φυσικού format.

Ας φύγουμε από τη μουσική. Ας εξετάσουμε τις εξελίξεις στα formats των άλλων μορφών ψυχαγωγίας:

• Video games. Tα DVD’s, Blu-Rays, cartridges, κάποια στιγμή θα αντικατσταθούν εντελώς από ψηφιακά downloads. Ήδη αρκετά παιχνίδια διατίθενται μόνο σε ψηφιακή μορφή από το Xbox Live Arcade, το Playstation Network, το Steam, κλπ.
• Βιβλία. Πιθανώς ακούσατε/διαβάστε για την καινούρια γενιά readers που επιτρέπουν να διαβάζεις ψηφιακά βιβλία ακόμα και στην παραλία, χάρη σε νέα γενιά οθονών...
• Kινηματογράφος. Θύμα του διαδικτύου και της δυσκινησίας της βιομηχανίας του θεάματος έχει πέσει και το DVD. Όλοι γνωρίζετε ότι τα video-clubs πεθαίνουν. Και δε γελιέται κανείς ότι το DVD θα αντικατασταθεί από το Blu-Ray, όπως αυτό αντικατέστησε παλιότερα τη βιντεοκασέτα, αφού τα αρχεία video σε υψηλή ανάλυση (HD) κυκλοφορούν αβέρτα χάρη στο Μatroska format (.mkv) και όχι μόνο.

ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΕΙ;

Τι μέλλει γενέσθαι λοιπόν; Θα προλάβουμε να ζήσουμε την εποχή όπου όλη η πληροφορία θα είναι σε ψηφιακή/virtual μορφή και δε θα προέρχεται από κάποιο χειροπιαστό προϊόν; Πιθανώς, αν το ανθρώπινο είδος δεν αυτοκαταστραφεί (το οποίο είναι χλωμό βάσει της ανόδου του φονταμενταλισμού και του ήδη υπάρχοντος αποθέματος πυρηνικών όπλων), ή η τεχνολογική κοινωνία δεν καταρρεύσει.

Αυτό που γνωρίζω είναι τον νόμο της προσφοράς και της ζήτησης. Χάρη σε αυτόν δε πέθανε το βινύλιο. Μπορεί το CD να γίνει και αυτό ένα underground, συλλεκτικό format για κυκλοφορίες που θα διανέμονται κυρίως ψηφιακά, και ουτω καθ’εξής.

Με άλλα λόγια ας μη μας πιάνει μελαγχολία για μία εξέλιξη που όντως βολεύει κάποιους και που θα ήθελαν να μας την επιβάλλουν. Ας μη ξεχνάμε ότι στα ανθρώπινα όντα αρέσουν τα όμορφα αντικείμενα, και αυτό από την αυγή της φυλής μας...

ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ - ΕΝΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ

Επιπλέον, θα ήθελα να επισημάνω ότι όλη η κουβέντα δεν γίνεται απλά για επιφανειακούς και εν τέλει συναισθηματικούς λόγους. Έχει και πιο βαθιά ουσία, ως προς την ποιότητα της προσφερόμενης πληροφορίας και ψυχαγωγίας.

Είχα πρόσφατα μία συζήτηση με έναν αλλοδαπό σύντροφο μουσικόφιλο. Μου ανέφερε το εξής άκρως ενδιαφέρον φαινόμενο. Πολλά από τα βλαστάρια μας, άρχισαν να βιώνουν τη μουσική ως επί το πλείστον σε ψηφιακή μορφή, σαν ΜΡ3 σε Ipod, κινητά, PC, κλπ. Το ΜΡ3 είναι τρόπος να συμπίεζεται η ηχητική πληροφορία που περιέχει το CD, βάσει του γεγονότος ότι το ανθρώπινο αυτί ακούει ένα μικρό μόνο μέρος των συχνοτήτων που την αποτελούν. Έτσι, ένα ΜΡ3 στα 128kb/s είναι μόλις το 1/11 σε μέγεθος του αντίστοιχου τραγουδιού στο CD. Στη πράξη και αντίθετα από τη θεωρία, η μουσική δεν ακούγεται ακριβώς το ίδιο συμπιεσμένη (ΜΡ3 και άλλα formats) και ασυμπίεστη. Υπάρχουν απώλειες και ο ήχος γίνεται πιο ψηφιακός, λιγότερο ζωντανός. Ανάλογα με τη ποιότητα του ΜΡ3 βέβαια, αυτό μπορεί να μη γίνει αντιληπτό παρά πχ. σε ένα καλό στερεοφωνικό. Εν πάσει περιπτώση, η απώλεια ποιότητας ήχου στα ΜΡ3 είναι μία πραγματικότητα.  (Να σημειώσω ότι υπάρχει ένα άλλο, lossless format, άνευ απωλειών δηλαδή, το FLAC. Καταλαμβάνει περισσότερο χώρο, αλλά συμπιέζει τη μουσική με βέλτιστο τρόπο.)

Όσοι όμως έχουν ακούσει μουσική μόνο απο ΜΡ3 δε μπορούν να το καταλάβουν αυτό. Και εδώ εξεπλάγην, όταν ο φίλος μου επεσήμανε, ότι ίσα-ίσα, η καινούρια γενιά μουσικόφιλων ξενίζεται από τον αυθεντικό ασυμπίεστο ήχο! Αυτό το φαινόμενο αναγκάζει κάποιες εταιρίες να προσαρμόσουν τις νέες κυκλοφορίες στα αυτιά των ακροατών τους. Πώς; Επεμβαίνοντας στο mastering.

Αφού ένας δίσκος ηχογραφηθεί και μιξαριστεί, φτάνει στα χέρια του ανθρώπου που θα κάνει το mastering. Το mastering είναι η εξισσορόπηση, το σουλούπωμα των ηχητικών πηγών έτσι ώστε να υπάρχουν ομοιόμορφες εντάσεις ανάμεσα στα κομμάτια. Ιδανικά, ένας δίσκος καλά master-αρισμένος πρέπει να μπορεί να ακουστεί εξίσου καλά (δηλαδή να ακούς όλα τα όργανα, να μη χάνει την ενέργεια και την ένταση του) από ένα σκατένιο κασετοφωνάκι μέχρι ένα πανάκριβο στερεοφωνικό.

Πλέον λοιπόν, κάποιοι μηχανικοί ήχου που κάνουν mastering έχουν οδηγίες να σενιάρουν νέες κυκλοφορίες έτσι ώστε να έχουν πιο ψηφιακό, λιγότερο ζωντανό ήχο, για να μη ξενίσουν τα νέα αυτιά! Τραγικό;

ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΚΩΛΟΓΕΡΟΣ!

Οk, δεν έγραψα αυτό το άρθρο για να κλαφτώ επειδή ενδεχομένως να εξαφανιστούν κάποια πράγματα-αντικείμενα που αγάπησα και με τα οποία μεγάλωσα. Ούτε για να σας πείσω να αγοράσετε CD. Ούτε για να κάνω τους νεότερους φίλους να αισθανθούν μειονεκτικά. Νυσάφι πια με τους κωλόγερους στη γεροντοκρατούμενη Ελλάδα, που θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε ότι «κάθε πέρυσι και καλύτερα», απλά επειδή γερνάνε και ζηλεύουν τους νέους!

Απλά ήθελα να επισημάνω τα εξής.

• Ότι λάμπει δεν είναι χρυσός. Τα ΜΡ3 είναι πρακτικά αλλά ενδέχεται να μας κάνουν να ξεχάσουμε αυτά που ξέραμε. Οι νεότεροι ίσως εκπλαγούν ευχάριστα αν ξανα-ανακαλύψουν τη μουσική παιγμένη από ασυμπίεστες πηγές (CD, βινύλιο). Επιπλέον, κάτι που ενδιαφέρει εμάς τους μεταλλάδες, και το οποίο το έχω ξαναγράψει, είναι ότι από το βινύλιο τα μπάσα ακούγονται καλύτερα, πιο γεμάτα, πράγμα το οποίο είναι must!

• Υποστηρίξτε τις μορφές τέχνης που σας αρέσουν, ειδικά όταν αυτές κατασκευάζονται με μεράκι και σεβασμό προς τον καταναλωτή. Ένα παράδειγμα: ενώ τα περισσότερα video-games συσκευάζονται με ένα βιβλιαράκι οδηγιών της κακιάς ώρας, κυκλοφόρησε πρόσφατα η ειδική έκδοση του Bioshock 2 η οποία περιλάμβανε εκτός από το παιχνίδι, ένα γαμάτο και χοντρό βιβλίο με artwork, το soundtrack του Bioshock 2 σε CD (τυπωμένο σε μαύρο δισκάκι -απομίμηση βινυλίου- παρακαλώ!), το soundtrack του Bioshock 1 σε βινύλιο, και τρεις αφίσες τυπωμένες σε ριζόχαρτο (με κρυφά μυνήματα που φαίνονται μόνο αν τα δεις σε blue light). Αν τέτοιες κινήσεις έχουν επιτυχία, θα γίνονται πιο συχνά. Ένα άλλο παράδειγμα είναι τα βιβλία. Παραπονιόμαστε συχνά ότι κάποια ξένα βιβλία δε μεταφράζονται καθόλου στα ελληνικά, ή όταν μεταφράζονται, δε μεταφράζονται καλά. Όσο πέφτουν οι πωλήσεις των βιβλίων, πως να αλλάξει αυτό;

• Από την εποχή της πληρόφορησης έχουμε περάσει στην εποχή της υπερπληρόφορησης. Έχουμε crash-άρει πλέον όπως οι υπολογιστές. Ομολογώ και θέλω να μοιραστώ μαζί σας, ότι τόσα χρόνια υπερ-κατανάλωσης μουσικής με κούρασαν. Θέλω πλέον να απολαμβάνω τη μουσική σε πιο μικρές δόσεις και πιο ουσιαστικά. Πχ. πριν δύο χρόνια μου είχε έρθει σε μορφή ΜΡ3 (για κριτική νομίζω;) το “Visqueen” των Unsane. Αφού το άκουσα δεόντως για μία περίοδο, μετά το έφαγε η μαρμάγκα στο χάος των σκληρών μου δίσκων. Πρόσφατα έπεσα πάνω του σε ένα δισκάδικο, το αγόρασα και το ξανα-ανακάλυψα.

Όπως και οι άνθρωποι όταν πεθαίνουν, πεθαίνουν πραγματικά όταν τους ξεχνάμε, έτσι και τα αντικείμενα, οι απτές μετουσιώσεις, του μουσικού πάθους μας...

Όπως δε πέθανε ούτε το βινύλιο, ούτε η κασέτα, έτσι δε θα πεθάνουν ούτε τα CD’s, ούτε τα βιβλία, ούτε οι συναυλίες (και ότι άλλο παρόμοιο), αρκεί να μη σαγηνευτούμε από τις σειρήνες των νέων καιρών και χάσουμε το πάθος μας. Ας είμαστε επιλεκτικά προοδευτικοί με άλλα λόγια, και όχι νεωτεριστές τζιτζιφιόγκοι. Αμήν λέγω ημίν.

• Πάνος Αγόρος